Podmioty powiązane według ustawy o rahunkowości

Według ustawy o rachunkowości [Ustawa z dnia 23 lipca 2015 r., art. 3 ust. 1 pkt 43] za powiązane uznaje się dwie lub więcej jednostek wchodzących w skład danej grupy kapitałowej. Definicja ta dotyczy więc wyłącznie jednostek dominujących oraz zależnych. Przed dostosowaniem krajowej regulacji do wymogów Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/34/UE za powiązane z daną jednostką uznawano jednostkę dominującą, znaczącego inwestora, jednostki zależne, współzależne i stowarzyszone oraz znajdujące się wraz z jednostką pod wspólną kontrolą, a także wspólnika jednostki współzależnej. Podmiotami powiązanymi mogły więc być spółki prawa handlowego, czyli spółki kapitałowe (z ograniczoną odpowiedzialnością oraz akcyjne), a także spółki osobowe (jawne, partnerskie, komandytowe i komandytowo-akcyjne), jak również przedsiębiorstwa państwowe.

 

Podmioty powiązane według Międzynarodowych Standardów Rachunkowości

Szerzej podmioty powiązane definiuje Międzynarodowy Standard Rachunkowości „Ujawnienie informacji o podmiotach powiązanych” (MSR 24), uznając za takie, oprócz podmiotów kapitałowo powiązanych z jednostką, także podmioty powiązane osobowo, czyli:

– osobę lub bliskiego członka rodziny tej osoby, sprawujących kontrolę lub współkontrolę nad jednostką sprawozdawczą,

– członków kluczowego personelu kierowniczego jednostki lub jej jednostki dominującej,

– podmioty będące programami świadczeń po okresie zatrudnienia skierowanych do pracowników jednostki lub podmiotu z nią powiązanego.

 

Podmioty powiązne według prawa podatkowego

Przyjęta dla celów podatkowych definicja podmiotów powiązanych znacznie odbiega od rozwiązań stosowanych w prawie bilansowym. Zgodnie z regulacjami prawa podatkowego (uopd) [Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r., art. 11 ust. 1], podmioty są powiązane, jeśli jeden z nich bierze udział bezpośrednio lub pośrednio w zarządzaniu innym podmiotem lub w jego kontroli, albo posiada udział w jego kapitale. Z podmiotami powiązanymi mamy także do czynienia, jeśli te same osoby prawne lub fizyczne równocześnie – bezpośrednio lub pośrednio – biorą udział w zarządzaniu tymi podmiotami lub w ich kontroli, albo posiadają udział w kapitale tych podmiotów. Przesłanki powiązań pomiędzy podmiotem krajowym a podmiotem zagranicznym wskazuje art. 11 uopd.

Podmioty zagraniczne uznaje się za powiązane z podatnikiem, gdy spełniony jest jeden z następujących warunków [Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r., art. 11 ust. 1]:

– „podatnik podatku dochodowego mający siedzibę (zarząd) lub miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwany dalej podmiotem krajowym, bierze udział bezpośrednio lub pośrednio w zarządzaniu przedsiębiorstwem położonym za granicą lub w jego kontroli albo posiada udział w kapitale tego przedsiębiorstwa, albo

– osoba fizyczna lub prawna mająca miejsce zamieszkania albo siedzibę (zarząd) za granicą, zwana dalej podmiotem zagranicznym, bierze udział bezpośrednio lub pośrednio w zarządzaniu podmiotem krajowym lub w jego kontroli albo posiada udział w kapitale tego podmiotu krajowego, albo

– te same osoby prawne lub fizyczne równocześnie bezpośrednio lub pośrednio biorą udział w zarządzaniu podmiotem krajowym i podmiotem zagranicznym lub w ich kontroli albo posiadają udział w kapitale tych podmiotów i jeżeli w wyniku takich powiązań zostaną ustalone lub narzucone warunki różniące się od warunków, które ustaliłyby między sobą niezależne podmioty, i w wyniku tego podmiot nie wykazuje dochodów albo wykazuje dochody niższe od tych, jakich należałoby oczekiwać, gdyby wymienione powiązania nie istniały”.

W ustawie określone zostało także pojęcie pośredniego udziału w kapitale podmiotu. Udział pośredni posiadany w kapitale innego podmiotu określa się następująco:

– jeżeli jeden podmiot posiada w kapitale drugiego określony udział, a ten z kolei taki sam udział w kapitale innego podmiotu, to pierwszy podmiot posiada udział pośredni w kapitale tego innego podmiotu w tej samej wysokości;

– jeżeli wartości te są różne, za wysokość udziału pośredniego przyjmuje się wartość niższą [Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r., art. 11 ust. 5b].